Aan de slag met de moestuin

Groente kweken met kinderen op de basisschool en BSO

Waarom moestuinieren?

Kinderen die meer weten over hun eten zijn eerder bereid gezonde en duurzame voedselkeuzes te maken. Daarom is voedseleducatie zo belangrijk. Zelf ontdekken en beleven door zelf een heel seizoen mee te werken in een moestuin is daarom een heel effectief middel. Zaaien, verzorgen, zien hoe het groeit, oogsten en er een lekker gerecht mee bereiden; dat zijn ervaringen die je je leven lang niet vergeet. 
Dus: aan de slag met de school/BSO-moestuin. 

Rijk Zwaan stelt in 2022 voor het vijfde jaar zadenpakketten beschikbaar voor schoolmoestuinen. Je kunt tot uiterlijk 15 januari 2022 een pakket aanvragen via je lokale NME-centrum of Jong leren Eten-makelaar.

Heb je een pakket ontvangen? Dan kun je snel aan de slag met de tips op deze pagina. En meld je aan voor de nieuwsbrief!

Moestuinieren kan overal

Met je school of BSO kun je op veel manieren moestuinieren: op een schooltuinencomplex, bij een NME centrum, op een volkstuincomplex, buurtmoestuin, lesboerderij of bij de school zelf. Is er weinig ruimte? Denk dan aan een vierkante-metertuin of bakken. Zelfs binnen in de klas of centrale ruimte kun je in potten en bakken groente kweken.

Met het zadenpakket kun je een afwisselende moestuin aanleggen. Als je ruimte over hebt kun je kruiden zoals munt, basilicum en bieslook gebruiken. Denk ook aan een appelboom of bessenstruik en (eetbare) bloemen zoals Oost-Indische kers. Ook aardappelen zijn erg leuk en snel te telen. 

Wat vind je op deze pagina?

1. Inhoud van het pakket

2. De zaden; herkomst en bewaaradvies

3. Stap-voor-stap-instructies voor teeltplan, zaaien, verspenen en planten

4. Meer info, boeken, filmpjes

1. Inhoud van het zadenpakket

In het pakket vind je 10 verschillende soorten groentezaden en een begeleidend boekje. Heb je het boekje niet (meer)? Hier kun je het boekje behorend bij het zadenpakket 2022 downloaden. In 2022 bestaat het pakket uit:

100 zaden bindsla - een lichtgroene bindsla met lekkere smaak en grote bladeren, die goed tegen warmte kan.  

100 zaden kropsla - mooi en frisgroen, maakt een mooie krop die niet snel smet aan de onderkant.

100 zaden peen - snel groeiende, mooi oranje peen met sterk blad.

100 zaden prei - een snel groeiende zomerprei. je kunt deze al heel vroeg zaaien.

200 zaden radijs - mooi ronde, rode radijs voor het late voorjaar tot de vroege herfst.

100 zaden rode biet - heeft een intens rode kleur en is heel geschikt om dicht op elkaar te zaaien zodat je kleine bietjes krijgt.

100 zaden rucola - met lange blaadjes en een nootachtige, vrij pittige smaak. Hoe sterk de smaak is, hangt af van het weer: in de zomer kan de smaak van rucola heel sterk zijn. Let op dat je op tijd oogst, anders gaat rucola bloeien.

100 zaden snijbiet - heeft een mooi rode stengel en ovaal groen blad met rode nerven. Je kunt deze als kleine blaadjes oogsten voor in je salade.

1000 zaden spinazie - een hele sterke soort, met dikke donkergroene bladeren, die niet snel last heeft van schimmel. Je kunt deze zowel in de lente als het najaar telen, dus zelfs nog na de zomervakantie!

25 zaden tomaat - cherrytomaat met lange trossen van ongeveer 10 mooi rode vruchten. De plant groeit sterk.

 

2. Herkomst en bewaaradvies voor groentezaden

De groentezaden uit het zadenpakket voor schoolmoestuinen zijn ontwikkeld, vermeerderd en getest door Rijk Zwaan. Meer over Rijk Zwaan lees je op onze website www.rijkzwaan.com/nl. Rijk Zwaan garandeert dat de zaden in het zadenpakket voor schoolmoestuinen vrij zijn van bestrijdingsmiddelen. Rijk Zwaan gebruikt bij de ontwikkeling van haar assortiment geen technieken die vallen onder de term genetische modificatie. Meer hierover kun je lezen op onze website onder 'Opinie'.

Je kunt zaden het beste bewaren op een droge, koele, donkere plaats. Optimaal is een constante temperatuur van 15-20 graden Celsius en 30-40% relatieve luchtvochtigheid. Een afgesloten kast in een niet verwarmde ruimte of een schuur waar het ’s zomers niet warm wordt is prima. Gebruik de originele verpakking en laat die zo lang mogelijk dicht.  Bescherm de zaden tegen direct zonlicht, vocht en hitte. Zaden kun je zo prima enkele jaren bewaren. Uiteindelijk zal de kwaliteit minder worden.

Teeltplan

3. Stap-voor-stap-instructies

 

In het boekje vind je de periodes dat je de zaden kunt zaaien, verplanten en oogsten. Ook heeft de ene plant meer ruimte nodig om uit te groeien dan de andere. Verder speelt het weer een rol en natuurlijk het type, de omvang en het gebruik van je schoolmoestuin.

  • In potten (binnen) - Als je geen buitenruimte tot je beschikking hebt, kun je ook prima binnen het wonder van plantengroei uit zaden laten ervaren. Gebruik dan bijvoorbeeld sla en tomaat.  
  • In bakken - Heb je een moestuin van (vierkantemeter-)bakken? Dan adviseer ik je om het boek ‘Makkelijke Moestuin kinderboek’ van Jelle Medema aan te schaffen. Daar staat alle informatie in die je nodig hebt, heel duidelijk beschreven en zeer geschikt voor kinderen en beginnende moestuiniers. 
  • In de grond - download hier een voorbeeld teeltplan voor een schoolmoestuin.

Zaaien

Wanneer kun je zaaien en hoe doe je dat? Download hier een stap-voor-stap-instructie zaaien

Planten

Sommige zaden zaai je direct op de juiste plek, soms moet je verspenen en/of verplanten. Hoe, wat en wanneer vindt je in deze stap-voor-stap-instructie verspenen en  stap-voor-stap-instructie planten. 

4. Meer info, filmpjes, boeken

Inspiratiefilmpjes

Filmpje van Jong Leren Eten Zeeland waar kinderen met onze zaden werken: https://www.youtube.com/watch?v=0NkLqALy-Fg

Film "De Schooltuin"  door de ogen van een groep kinderen die een jaar aan de slag gaan met het verbouwen van hun eigen groenten en bloemen: https://youtu.be/vdG_1O8W1Jo

Praatplaten

Jong leren Eten heeft 8 praatplaten ontwikkeld. Deze geven kinderen (groep 6-8) inzicht in de samenhang en kringlopen in de natuur en de rol die planten daarin spelen. De platen bieden ondersteuning voor moestuincoaches en/of leerkrachten die kinderen begeleiden bij het  werken in de schoolmoestuin. Ze zijn gratis te downloaden via https://www.jonglereneten.nl/praatplaten-begeleiding-bij-het-werken-de-moestuin

Algemene adviezen

Brochure met praktische adviezen en tips over moestuinieren met kinderen, vind je op de website van Jong leren Eten: tips voor moestuinieren met kinderen

Lespakket

Het zadenpakket kun je goed gebruiken in combinatie met een lespakket. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld de Smaakmissie Moestuin van Smaaklessen. Smaaklessen is een onafhankelijk, interactief en bewezen effectief lesprogramma over voeding en voedsel. In de Smaakmissie Moestuin gaan leerlingen van groep 1 t/m 4 samen met de tuinvrouw aan de slag in de moestuin. De Smaakmissie Moestuin bestaat uit interactieve lessen en activiteiten met aanvullend een digibordmodule. Ga zowel binnen als buiten de klas op avontuur! De Smaakmissie is helemaal gratis te vinden op het lesportaal Chef! via www.voedseleducatie.nl.

Moestuinieren in vierkantemeterbakken

https://www.makkelijkemoestuin.nl

Makkelijke Moestuin kinderboek: https://makkelijkemoestuin.nl/shop/boeken/het-grote-mm-kinderboek

 

Lokale ondersteuning: NME en IVN adressen

https://www.nmegids.nl/algemeen/lesaanbod/

https://www.ivn.nl/afdeling

 

Tot slot..

Deze informatie behoort bij het zadenpakket 2022 voor basisschool en BSO. Dit is een initiatief van Rijk Zwaan Zaadteelt en Zaadhandel B.V. Rijk Zwaan wil graag dat alle kinderen een moestuin kunnen ervaren door er in te werken en te zien hoe groenten groeien. Daarom stelt zij zadenpakketten ter beschikking aan alle basisscholen in Nederland. Scholen kunnen dit pakket aanvragen bij hun lokale NME vestiging of Jong Leren Eten-makelaars. De NME's kunnen de aanvragen doorgeven aan hun overkoepelende organisatie, Vereniging GDO. Voor algemene informatie over dit project kun je contact opnemen via info@rijkzwaan.nl

Dit schoolmoestuinproject is een samenwerking van: